yazılar







  

 ana sayfa | oyunbaz | oyunlar | yazılar | basından | yorumlarınız | iletişim | linkler






Vasıf Öngören'den Oyunbaz'a

Mehmet Esatoğlu

Yazar, yönetmen, kuramcı Vasıf Öngören adına konan ödülün bu yıl 4.üncüsünü veriyoruz. Yaşadığı 46 yıla karşın ülke tiyatrosuna damgasını vurmuş dört oyun yazmış, sahneyi değiştirmek adına denemeler yapmış, Brecht'in diyalektik tiyatro kuramını Türkiye koşullarına uyarlamış bir tiyatro insanı adına verilen bir ödüldür bu ödül.

Vasıf Öngören'in 60'lı yıllarda başladığı ve 1984 yılının Mayıs ayında Amsterdam'da noktaladığı sanat yaşamına baktığımızda onun üç eylem alanını görüyoruz. Yazar Vasıf Öngören, yönetmen Vasıf Öngören ve kuramcı Vasıf Öngören.

Yazar Vasıf Öngören "Almanya Defteri", "Asiye Nasıl Kurtulur", "Oyun Nasıl Oynanmalı"ve "Zengin Mutfağı"yapıtlarında ülkemizin o günde bugün de içinden çıkamadığı temel sorunlarını ele almıştır.

O gün emeğini insanca koşullarda satmak için yer ve yol arayan emekçiler bugün de yine aynı dertlerin içindeler. Almanya Defteri, içine Fransa, Hollanda, İsviçre, Avusturya, Avusturalya, Arabistan ve İngiltere defterlerini de alarak büyümüş bir koca destan olmuştur.

Asiye'lerin durumu ise bir başka acı veren yanımızdır. İçinde yaşadığımız koca kent İstanbul başta olmak üzere koca ülkenin dört bir yanında her gün dinden imandan başörtüsünden söz eden yöneticilerin gözleri önünde Asiyeler çatır çatır satılmaktadır.

"Oyun Nasıl Oynanmalı'nın söz konusu ettiği bireysel kurtuluş umutları ise giderek büyük bir kurum halini almış, TV kanalarında yarışma programlarından para kazanıp rahata erme umuduyla avunmak adeta bir yaşama biçimi halini almıştır.

Ve zengin mutfaklarının artıklarıyla beslenip üzerimize salınan katiller ülke çapında itibar gören özenilen kişiler haline getirilmişlerdir. İnsan katletmenin yüce bir iş olduğu TV'lerden vazedile edile eline silah alan bebekler ülkenin önde gelen Hrant Dink gibi aydınlarını katletmişlerdir.

Yazar Vasıf Öngören bize bunları anlatırken, yönetmen Vasıf Öngören kokuşmuş Amerikan tiyatrosu ya da onun Avrupalı versiyonlarından sahnemizi kurtarıp ulusal bir tiyatronun temellerini atmaya çalışmıştır.

Sahnede izleyiciyi özdeşleştirip uyutmak yerine düşündürmeyi hedefleyen sahne çalışmaları yapmıştır.

Sahneye koyduğu, "Almanya Defteri", "Asiye Nasıl Kurtulur", "Adam Adamdır", "Oyun Nasıl Oynanmalı", "Sezuan'ın İyi İnsanı"ve 1941, 1942'den İnsan Manzaraları"çok önemli sahneleme denemeleridir.

Kuramcı Öngören ise tiyatroyu öğrenmek için 60'ların sonlarında sevgili Nuran Oktar ile yollara düşmüş tiyatroyu öğrenmek adına Almanya'da Berlin'de yerlere resim çizerek yaşamını sürdürmüş, Berliner Ensemble da çalışmalara katılmıştır. Orada öğrendiklerini ise ülkeye döndüğünde bir şablon gibi uygulamayıp aksine özgün bir kuram geliştirmeye çalışmıştır. Onun yarattığı modeli doğru bir yoldan ilerleyerek tiyatro üretmek isteyen herkes incelemelidir.

Bu yıl Vasıf Öngören ödülü alacak OYUNBAZ topluluğu bugüne kadar ki çizgisiyle Öngören'in düşlerine, düşüncelerine uygun bir çizgide ilerledi.

Yönetmen Abdullah Cabaluz öğrencilik yıllarında sahnelediği Brecht oyunlarında tıpkı Öngören gibi ülke koşullarını gözeterek rejiler yaptı. Özellikle Brecht'ten "Üç Kuruşluk Opera", Turrini'den "Verimsizler"denemeleri ülke tiyatrosu adına yüz akı çalışmalardır.

Çehov'un Martı yorumunda ise olgunluğa doğru ilerleyen ve metnin anlattığı ve çağrıştırdığı olguları önümüze ustalıkla koyan bir Abdullah Cabaluz görüyoruz. OYUNBAZ topluluğu Martı'yla sahnede bir Çehov oyunu sergilemekle kalmayıp ülkemize ve ülke insanımıza önemli göndermeler yapmaktadır.

Oyunbaz birbirinden nitelikli oyuncularıyla ülke tiyatrosunda umut veren bir topluluk olarak şimdiden yerini almıştır. İşlerinin çok zor olduğunu onlar da biliyorlar. Biz Vasıf Öngören ailesi olarak 2008 yılı ödülünü bu zorlu yolda onlara bir destek olarak sunuyoruz. İnanıyoruz ki OYUNBAZ ülkenin içinde bulunduğu oyunları yeni yeni yaratımlarıyla Vasıf Öngören misali bozmak üzere kararlılıkla ilerleyecektir.